środa, 19 styczeń 2011 08:43

Genialny umysł

Tim Hurson

Genialny umysł.Jak myśleć i działać kreatywnie

tłum. Małgorzata Romecka

Helion, Katowice 2010

 

Myślenie abstrakcyjne to umiejętność, dzięki której nasz gatunek mógł tak spektakularnie ewoluować... Myślenie kreatywne pozwala pójść krok dalej w indywidualnym rozwoju mózgu. Kreatywność to modne słowo, odmieniane przez wszystkie przypadki, słowo-klucz do lepszej pracy, dużych pieniędzy, pełniejszego życia. Niewiele osób wie, że kreatywność nie jest wrodzoną cechą. Twórczego myślenia można się nauczyć, tak jak uczymy się pisania i czytania.

 

Stworzony przez Tima Hursona Model Produktywnego Myślenia thinkx powstał jako efekt wieloletnich badań nad zjawiskiem kreatywności i metodami poprawiania sprawności umysłu, stosowanymi między innymi przez NASA.

wtorek, 18 styczeń 2011 13:21

Inteligencja w praktyce

Karl Albrecht

Inteligencja praktyczna. Sztuka i nauka zdrowego rozsądku

tłum. Joanna Krzemień-Rusche

Helion, Katowice 2009


Jakie czynniki składają się na twoją inteligencję? Czy rzeczywiście da się ją zmierzyć? Czy wysoki wynik IQ wystarczy, byś w sposób efektywny wykorzystał swoje naturalne predyspozycje? A może nawet najlepiej rokujące umysły potrzebują właściwego treningu?

 

W bestsellerze Inteligencja społeczna Karl Albrecht odkrywał, w jaki sposób umiejętność radzenia sobie z ludźmi i różnymi sytuacjami społecznymi przekłada się na sukces osobisty i zawodowy. W swojej kolejnej książce stawia następny krok i wyjaśnia, czym jest inteligencja praktyczna, jak należy się z nią obchodzić i dlaczego uznawana jest za jedną z kluczowych umiejętności życiowych.
wtorek, 18 styczeń 2011 13:18

Na przekór zegarom

Ellen J. Langer

Counterclockwise: Mindful Health and the Power of Possibility

Ballantine Books 2009

 

Jeśli moglibyśmy cofnąć czas psychologicznie, to czy moglibyśmy cofnąć go również fizycznie? Ellen Langer, psycholog społeczny, od trzydziestu lat szuka odpowiedzi na to prowokacyjne pytanie. Swoimi przemyśleniami i wynikami badań na ten temat dzieli się w swojej najnowszej książce Counterclockwise: Mindful Health and the Power of Possibility wydanej w 2009 roku nakładem wydawnictwa Ballantine Books.

 

Przywołując swój eksperyment z 1979 roku, w którym mężczyźni w podeszłym wieku mieli przez tydzień żyć tak, jakby byli o 20 lat młodsi, Langer przekonuje, że nieświadomi własnych przyzwyczajeń bezmyślnie reagujemy na kulturowe wskazówki.

wtorek, 18 styczeń 2011 10:21

Przewodnik po uprzedzeniach

Todd D. Nelson (red.)

Handbook of Prejudice, Stereotyping, and Discrimination

Psychology Press 2009

 

Nakładem wydawnictwa Psychology Press ukazała się książka pod redakcją Todda D. Nelsona będąca przeglądem wiedzy na temat uprzedzeń, stereotypizacji i dyskryminacji. Oprócz części poświęconej historii badań dotyczących wspomnianej tematyki, znajdziemy w niej najnowsze wyniki badań w tym zakresie.

 

Dzięki jasnej i prostej konstrukcji prezentowany tom stanowi nieocenione źródło wiedzy nie tylko dla studentów psychologii, ale także naukowców pokrewnych dziedzin: socjologii, gerontologii, medycyny oraz dla pracowników socjalnych.

 

poniedziałek, 17 styczeń 2011 13:13

Zachowanie a Mózg

Igor Grant, Kenneth Adams (red.)

Neuropsychological Assessment of Neuropsychiatric and Neuromedical Disorders

Oxford University Press, New York 2009

 

W połowie 2009 roku nakładem wydawnictwa Oxford University Press ukazało się długo oczekiwane, trzecie wydanie książki poświęconej neuropsychologicznej ocenie zaburzeń neuropsychiatrycznych i chorób somatycznych, które poprzez swoją specyfikę doprowadzają do różnego typu nieprawidłowości ze strony ośrodkowego układu nerwowego. To mistrzowsko opracowane kompendium wiedzy na temat neuropsychologicznych następstw wielu powszechnie spotykanych schorzeń, takich jak zatrucia chemiczne, alkoholizm, cukrzyca, depresja, schizofrenia, choroby naczyniowe mózgu, epilepsja czy infekcja HIV i AIDS.

piątek, 14 styczeń 2011 12:20

Spis treści

CO I DLACZEGO NAM SIĘ WYDAJE


Zabobonów moc

Dlaczego ludzie są przesądni, dlaczego doszukują się związków między wydarzeniami, które z logicznego punktu widzenia nie mają ze sobą nic wspólnego wyjaśnia Thomas Grüter.


Skrzynka z przesądami

Genezę przesądów z perspektywy behawioralnej wyjaśniają Przemysław Bąbel i Paweł Ostaszewski.


Czy Marceli Marsa musi mieć?

Magię imion zupełnie niemagicznie wyjaśnia Christiane Gelitz.


Paranienormalni

Umysły ludzi wierzących w zjawiska nadprzyrodzone działają inaczej – twierdzi Peter Brugger.


Pechowcy i szczęściarze z własnego wyboru

Pechowcy przyciągają niekorzystne zdarzenia, bo taką mają osobowość – twierdzi Paola Emilia Cicerone


CO ROBIMY KIEDY ŚPIMY

 

Neurony milkną

Joachim Marshall przybliża nową neuronalną teorię na temat zasypiania.


Jak rodzą się sny

Najpierw odpowiedzialnością za sny obarczano bogów, później ukryte pragnienia naszej podświadomości, następnie bożkiem snu stała się faza REM – piszą Gerhard Klösch i Ulrich Kraft.


Cisza! Śpiący mózg pracuje

Co robi mózg, kiedy śpi? Ciężko pracuje. Zapamiętuje, wzmacnia wspomnienia, uczy się i utrwala wiedzę. Piszą o tym Robert Stickgold i Jeffrey M. Ellenbogen.


Z INNYCH STRON

 

Na szczytach przyjemności

Kobiety przeżywają orgazm bez żadnych emocji – twierdzi Elisabeth Stachura.


Przeceniane antydepresanty

Badania przed wprowadzeniem na rynek Prozacu i innych antydepresantów były prowadzone nieuczciwie. To pewnie m.in. dlatego dziś lekarze podchodzą do skuteczności tabletek szczęścia ze sceptycyzmem – twierdzi Jochen Paulus.

 

 

piątek, 16 kwiecień 2010 09:53

Prowizorki i szczęśliwa 11

Nie liczmy na to, że przesądy znikną. Są one jednym z dawnych mechanizmów adaptacyjnych wynikających z działania archaicznych części mózgu. Możemy je zrozumieć, ale nie wyplenić.

 

Ludzki mózg zawiera podobno więcej połączeń między neuronami aniżeli jest atomów we wszechświecie. Jest zatem strukturą niezwykle złożoną, która potrafi radzić sobie z wieloma bardzo trudnymi zadaniami. Ta złożona struktura przypomina miasto, ale formowała się znacznie dłużej – przez miliony lat ewolucji. Zawiera nieliczne zabytki z zamierzchłych czasów, zawiera stare miasto, troskliwie odnawiane, ale zawiera też nowoczesne dzielnice, pozwalające żyć zgodnie z dzisiejszymi potrzebami. Ten konglomerat pod pewnymi względami jest przykładem prowizorki, pod innymi – supernowoczesną konstrukcją. Pisze o tym Gary Marcus w fascynującej książce „Prowizorka w mózgu”.


Do przykładów prowizorycznych, a zarazem archaicznych rozwiązań wciąż wykorzystywanych przez współczesne umysły, należą przesądy i zabobony. Zapewne kiedyś, w zamierzchłych czasach, z braku innych środków służyły one do radzenia sobie ze złożonością środowiska. Prosto tłumaczyły rzeczy, które wydawały się skomplikowane. Były wygodne i... przetrwały.


Podejrzewam, że dziś wciąż nikt nie jest od magicznego myślenia wolny. Ja także. W czasach studenckich na egzaminy jeździłem tramwajem numer 11. Niekiedy nawet ryzykowałem spóźnienie, byle tylko jechać jedenastką. Unikałem natomiast numeru 4.Było to skuteczne, ponieważ nie oblałem żadnego egzaminu. Aby jednak ów zabobon skonfrontować, powinienem był kiedyś pojechać na egzamin innym tramwajem, czego jednak nie uczyniłem. A teraz na test jest za późno.

 

Mój syn był uczulony na różne rzeczy, więc poprosiliśmy różdżkarza – notabene mającego stopień naukowy z fizyki – aby pomógł nam wyeliminować szkodliwe wpływy. Ten zlokalizował przebieg podziemnych żył i wskazał miejsca, w których należało ustawić „odpromienniki” – butelki po mleku owinięte cynfolią. Stan syna się poprawił, choć do dzisiaj nie wiem, jaki udział miały w tym „odpromienniki”, a jaki środek przeciwko roztoczom, rozpylony w jego pokoju. Bliskie osoby mówią, że często dostają ode mnie SMS-a, kiedy właśnie piszą do mnie. Czasami nawet zdarza się tak, że SMS-y „mijają się” gdzieś w przestrzeni. Jakoś jednak nikt nie spieszy mi radośnie donieść, że otrzymał ode mnie SMS-a w chwili, gdy o mnie akurat nie myślał.

 

Stwierdzenie, że wiara w przesądy i zabobony jest formą myślenia magicznego – niewiele wyjaśnia, ponieważ cechą myślenia magicznego są właśnie przesądy i zabobony. Jedną z podstawowych funkcji przesądów i zabobonów jest dążenie do sprawowania kontroli nad otoczeniem. Wszak warto korzystać ze sprawdzonych sposobów unikania pecha i zapewniania sobie powodzenia. Tym bardziej, że w chaotycznym świecie niektóre sposoby wydają są być skuteczne. Mnie z całą pewnością jeżdżenie jedenastką nie pozwoliło się domyślić innych ewentualnych źródeł powodzenia na egzaminach. Nie przychodziło mi do głowy, że lepsze od innych oceny są np. wynikiem mojej pilności.

 

Oni też się przecież przygotowywali, ale czasami obrywali dwóje. No, ale nie jeździli jedenastką... Innym powodem wiary w przesądy i zabobony jest nasza tendencja do myślenia o świecie w kategoriach przyczynowo-skutkowych. Związki takie wykrywamy, kiedy współwystępują w czasie dwa zdarzenia. Francuski psycholog Henri Michotte przeprowadził kiedyś interesujący eksperyment.

 

Pokazał badanym na ekranie nieruchome kółko. W pewnym momencie zbliżało się do niego inne kółko, zatrzymywało się, a kółko wcześniej nieruchome zaczynało się poruszać. Oglądający prezentację twierdzili, że pojawiające się kółko uderzało w pierwsze i wprawiało je w ruch. Efekt ten nie występował jednak, jeśli przerwa między pojawieniem się pierwszego a poruszeniem się drugiego wydłużała się. Skądinąd jednak wiemy, że dla wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego nie wystarcza samo współwystępowanie dwóch zjawisk.

 

Być może u podłoża rozmaitych przesądów leży właśnie szukanie związków tam, gdzie mamy do czynienia jedynie ze współwystępowaniem czasowym. Nie liczmy jednak na to, że przesądy znikną. Są one jednym z dawnych mechanizmów adaptacyjnych wynikających z działania archaicznych części mózgu. Potrafimy je może coraz lepiej rozumieć, ale raczej nie zdołamy ich wyplenić.

prof. Tomasz Maruszewski

Strona 3 z 3